Bangunan sekolah sebagai ABM

 

Apabila memperkatakan tentang pendidikan,  biasanya yang terlintas dalam fikiran ialah guru, murid buku, peperiksaan dsbn. Persekitaran tempat belajar jarang disebut, kecuali yang biasa kita dengar ialah menyediakan persekitaran yang kondusif. Adakah dengan memasang langsir, menggantung ketupat, menampal keratan akhbar dsb dalam bilik darajah akan mewujudkan persekitaran yang kondusif? Satu perkara yang hampir tidak pernah disebut ialah reka bentuk bangunan sekolah itu sendiri.

Di Malaysia, apabila kita terpandang suatu bangunan, kita tahu itu bangunan sekolah. Ini kerana reka bentuknya yang seragam dan tidak menarik (stick out like a sore thumb),  tambahan lagi di kawasan-kawasan pembangunan baru, di mana bangunan-bangunan kediaman dan pejabat yang baru mempunyai reka bentuk terkini dan menarik.

Bangunan sekolah menyediakan ruang kepada pendidikan formal pelajar. Ia berpotensi untuk meningkatkan atau membantutkan proses pembelajaran. Bangunan sekolah perlu selesa dan  selamat.

Kepentingan rupa bentuk fizikal bangunan sekolah tidak harus dipandang ringan. Sekolah yang menarik serta konsisten dengan reka bentuk dan kontaks kejiranan akan membangkitkan rasa bangga dann kepunyaan di kalangan pelajar, guru dan komuniti. Bahagian luaran bangunan seharusnya melengkapi persekitaran dan mencerminkan nilai komuniti. Bahagian dalam pula perlu menjadi penggalak proses pembelajaran.

Di Malaysia, jika kita melihat suatu sekolah, kita telah melihat semua sekolah. Yang membezakan mungkin dari segi keceriaan, kebersihan  dan mungkin warna. Apabila seorang guru bercakap dengan kuat dalam satu bilik darjah, seluruh sekolah boleh mendengar. Jika satu kelas bising, seluruh sekolah bising dan mengganggu kelas-kelas yang lain. Ada sekolah di manan guru terpaksa mengambil masa lebih lima untuk bergerak dari satu kelas ke kelas yang lain. Bayangkan kita ada sepuluh kotak macis, dan kita lambungkan, Bagaimana taburan kotak macis  di tanah, begitulah taburan bilik darjah. Bilik-bilik darjah seharusnya di kelompokkan dalam satu ruang, dengan reka bentuk akustik yang baik.

Dengan susun atur serta reka bentuk bangunan sedia ada, apa pelajar-pelajari melepasi pintu pagar utama, guru-guru hampir tiada kawalan ke atas pelajar. Ini kerana terlalu banyak laluan serta ruang yang boleh dilalui diduduki pelajar tanpa kelihatan kepada guru. Dengan keadaan seperti ini, tidak hairan jika ada banyak kes ponteng kelas. Orang luar juga sebenarnya boleh terus langsung ke bilik darjah. Mujurlah negara kita masih aman.

Dalam merancang bangunann sekolah, kita perlu berpegang kepada konsep bangunan sekolah sebagai alat bantu mengajar (3-D textbook or living lab). Pendapat pakar-pakar pendidikan perlu diambil kira semasa mereka bentuk bangunan sekolah. Konsep  “ a school is a building with four walls that has tomorrow inside” mungkin benar tetapi adakah bilik darjah mesti mempunyai empat dinding? Mulai sekarang kita perlu mengambil kira gaya pembelajaran terkini, kemajuan teknologi, penemuan-penemuan baru serta wawasan negara semasa mereka bentuk bangunan sekolah.